Co z tą trzustką?

ak38a

Trzustka – nie mniej ważny organ od wątroby czy nerek, a przy tym bardzo podatny na uszkodzenia tak mechaniczne, jak i wywołane różnymi czynnikami środowiskowymi. Jej funkcje można określić jako dwukierunkowe – działa wewnątrzwydzielniczo, produkując hormony odpowiedzialne za metabolizm węglowodanów, oraz zewnątrzwydzielniczo, wytwarzając sok trzustkowy biorący udział w trawieniu białek, tłuszczów i węglowodanów.

Trzustka umiejscowiona jest w górnej części jamy brzusznej. Jej nieprawidłowe funkcjonowanie może objawiać się np. bólem w nadbrzuszu (po lewej stronie), nierzadko silnie promieniującym w stronę pleców, nudnościami i wymiotami czy podwyższoną temperaturą. Na zaburzenia funkcjonowania trzustki wpływa m.in. długotrwałe zażywanie leków (np. moczopędnych, przeciwpadaczkowych czy sterydów), nadużywanie alkoholu i palenie tytoniu, stosowanie nieodpowiedniej (wysokotłuszczowej) diety. Choroby tego organu mogą być także skutkiem ubocznym przebytych infekcji, urazów czy operacji lub mogą pojawić się wskutek odziedziczenia predyspozycji do zachorowania po przodkach.

Samotrawienie się trzustki

Stan zapalny trzustki pojawia się często w momencie występowania złogów w przewodach żółciowych, które łączą się z trzustkowymi. Z powodu istnienia przeszkód w prawidłowym przepływie enzymów do dwunastnicy, następuje ich gromadzenie się oraz samotrawienie organu – trzustka sama siebie zjada.

Nie należy lekceważyć bólu trzustki, gdyż jego przyczyna może być różna – od zwykłego podrażnienia po posiłku czy chwilowego stanu zapalnego, po zapalenie ostre i przewlekłe, a nawet nowotwór. Przy choćby minimalnym ryzyku – niezwłocznie należy wykonać niezbędne badania.

W laboratoriach Diaklin w ramach panelu badań trzustki wykonuje się następujące:

  • Amylaza w surowicy i w moczu – ocena aktywności amylazy w krwi,  przydatna w diagnostyce i różnicowaniu chorób trzustki. Amylaza jest produkowanym przez trzustkę enzymem, rozkładającym cukry złożone na proste, wchłaniane następnie do przewodu pokarmowego. Podwyższony poziom tego enzymu we krwi może świadczyć o ostrym zapaleniu trzustki czy kamicy przewodów trzustkowych. Dodatkowym wskaźnikiem jest podwyższenie stężenia w moczu. Natomiast zbyt niski poziom amylazy może świadczyć o poważnej degradacji narządu.
  • Glukoza – podstawowe badanie w kierunku rozpoznawania cukrzycy. Glukoza to cukier, którego poziomu w organizmie jest regulowany przez hormon trzustkowy – insulinę. Wzrost wskaźnika może oznaczać ostre lub przewlekłe zapalenie, bądź też nowotwór, a spadek – uszkodzenie wątroby, niedobór hormonów tarczycy czy niedoczynność przysadki mózgowej.
  • Lipaza – jest enzymem swoistym dla trzustki, dlatego też podwyższenie jej poziomu w surowicy świadczyć może o uszkodzeniu tego narządu. Lipaza trzustkowa to enzym odpowiadający za rozkład tłuszczów (trójglicerydów pokarmowych do kwasów tłuszczowych i glicerolu). Przez trzustkę produkowana jest w formie nieaktywnej, która zmienia się w aktywną w dwunastnicy. Lipaza nie przedostaje się do moczu, więc oznaczenie wykonywane jest tylko na podstawie badania krwi. Podwyższony poziom może świadczyć o ostrym zapaleniu lub nowotworze, natomiast znacznie obniżony – o uszkodzeniu trzustki lub o cukrzycy.

Profil trzustkowy jest niezwykle przydatny także w diagnozowaniu schorzeń wątroby, nerek, a nawet w przypadku cukrzycy. Badania pozwalają także monitorować leczenie chorób trzustki.